15. Üslup (Biçem)
KPSS Türkçe’nin “Cümlede Anlam” sorularında en çok İçerik ile karıştırılan ama doğru anahtarla bakıldığında saniyeler içinde çözülen konusu **Üslup (Biçem)**dir. Hafıza tekniklerini kullanarak bu konuyu zihninde bir “elbise” gibi somutlaştıralım.
1. Üslup (Biçem) Nedir? (Mantık Çerçevesi)
Üslup, bir yazarın duygu ve düşüncelerini nasıl anlattığıdır. Yani yazarın anlatım tarzı, dili kullanma biçimi, seçtiği kelimeler ve cümle yapısıdır.
🧠 Hafıza Tekniği: “Kıyafet” Yöntemi
Bir düşünceyi (konuyu) “vücut” olarak düşün. Bu vücuda giydirilen elbise ise Üsluptur.
Elbise spor mu, klasik mi, süslü mü, sade mi?
Kural: Eğer cümle “Yazar nasıl anlatmış?” sorusuna cevap veriyorsa o bir Üslup cümlesidir.
Kodlama: Üslup = Usul. (Yazarın işi yapma usulü/yolu.)
2. Üslup Cümlesinin Anahtar Kelimeleri
Cümle içinde şu ifadeleri veya bunların benzerlerini görüyorsan “Üslup” kantarını kurmuşsun demektir:
Dil: Ağır dil, yalın dil, akıcı dil.
Anlatım: Süslü anlatım, sade anlatım, devrik cümleler.
Kelimeler: Yerel sözcükler, yabancı kelimeler, imgeler.
Betimleme: Söz sanatları, mecazlı söyleyiş.
3. Örneklerle Zihin Kodlama
Aşağıdaki örnekleri “Nasıl anlatmış?” sorusuyla test et:
Örnek 1: “Yazar, kısa ve devrik cümlelerle anlatıma hareket kazandırmış.”
Analiz: Cümlelerin yapısından (nasıl olduğundan) bahsediyor. (Üslup)
Örnek 2: “Şair, bu şiirinde kimsenin bilmediği eski sözcüklere yer vermiş.”
Analiz: Kelime seçiminden (dilinden) bahsediyor. (Üslup)
Örnek 3: “Betimlemelerde aşırıya kaçılması okuru yormaktadır.”
Analiz: Anlatım tarzına bir eleştiri var. (Üslup)
4. Kritik Ayrım: Üslup mu, İçerik mi? (Büyük Kapışma)
Sınavın en büyük tuzağı budur. Aradaki farkı şu tabloyla hafızana kazı:
| SORU | KONU (İÇERİK) | ÜSLUP (BİÇEM) |
| Soru: | Ne anlatıyor? | Nasıl anlatıyor? |
| Odak: | Olay, tema, mesaj. | Dil, kelime, cümle, tarz. |
| Örnek: | Savaşın acıları anlatılmış. | Devrik cümleler kullanılmış. |
💡 Hafıza Çivisi (Akrostiş)
Üslup (Biçem) dendiğinde aklına “DANS” gelsin:
D – Dil özellikleri (Ağır/Yalın).
A – Anlatım biçimi (Süslü/Sade).
N – Nasıl anlatıldığı (Usul).
S – Sözcük seçimi (Seçilen kelimeler).
⚠️ KPSS 2026 Altın Notu
Eğer bir soruda “Biçemsel özelliklere değinilmiştir” diyorsa; cümlenin anlamından ziyade, o anlamın hangi “araçlarla” (kelime, cümle yapısı, sanatlar) verildiğine bakmalısın.
Yorum gönder