16. Pekiştirmeler
2026 KPSS Türkçe yolculuğunda “Sözcük Yapısı” ve “Yazım Kuralları” içinde sıkça karşımıza çıkan Pekiştirmeler konusunu, zihninden hiç çıkmayacak “PıRaSaM” tekniğiyle kodlayalım.
Bu konuyu bir “Boya Kovası” metaforuyla düşünebilirsin; anlamın rengini koyulaştırıyoruz.
1. Hafıza Tekniği: “PıRaSaM” Formülü
Pekiştirme yaparken kullandığımız dört temel ünsüz vardır. Bunları unutmamak için PIRASAM kelimesini şifre olarak kullanıyoruz.
P – R – S – M
Nasıl Uygulanır? (Adım Adım Kodlama)
Bir kelimeyi pekiştirmek için şu 3 adımı izle:
Kelimenin ilk ünlü harfine kadar olan kısmı al. (Örn: Sarı $\rightarrow$ Sa)
P-R-S-M harflerinden uygun olanı seç. (Sarı $\rightarrow$ Sap)
Bulduğun bu parçayı kelimenin başına ekle. (Sap + Sarı $\rightarrow$ Sapsarı)
2. “Fis-Fos” Kuralı (Ünlü Türemesi Tuzağı)
KPSS’de en çok buradan soru gelir. Bazı pekiştirmeler yapılırken araya fazladan bir ünlü (a, e) girer. Bunu “Yollar Dar” diyerek kodlayabilirsin.
Çevre $\rightarrow$ Çep-e-çevre (Çepçevre değil!)
Gündüz $\rightarrow$ Güp-e-gündüz
Yalnız $\rightarrow$ Yap-a-yalnız
Düz $\rightarrow$ Düp-e-düz
Hafıza Notu: Bu “a” ve “e” harfleri, pekiştirmenin “sosudur”. Tadını artırır ama yazımda eksik bırakırsan anlatım bozukluğu/yazım yanlışı olur.
3. Karmaşık Pekiştirmeler (Kural Dışı Grup)
Bazı kelimeler “PıRaSaM” kuralına tam uymaz, biraz kafasına buyruk takılırlar. Bunları “Paramparça Modu” olarak ezberle:
Paramparça (Par-a-m-parça)
Sırılsıklam (Sır-ıl-sıklam)
Çırılçıplak (Çır-ıl-çıplak)
Darmadağın (Dar-ma-dağın)
4. Altın Kural: “Bitişiklik Yasası”
İkilemeler ne kadar “ayrılıkçı” ise (ayrı yazılırsa), pekiştirmeler o kadar “bağımlı”dır.
Motto: “Pekiştirmeler kemikleşmiştir, asla ayrılmazlar.”
Yanlış: Sap sarı, çırıl çıplak, düp düz.
Doğru: Sapsarı, çırılçıplak, düpedüz.
5. KPSS Tipi Dikkat Testi
Sınavda “M” harfiyle yapılan bazı pekiştirmeler, “M” ile yapılan ikilemelerle karıştırılır.
Bambaşka: Bu bir pekiştirmedir, BİTİŞİK yazılır. (Anlamı kuvvetlendirir.)
Kitap mitap: Bu bir ikilemedir, AYRI yazılır. (Anlamı yayar, “ve benzeri” demektir.)
Küçük Bir Soru: “Sağlam” kelimesini bu kurala göre pekiştirip bana yazar mısın? Bakalım “PıRaSaM” harflerinden hangisini seçeceksin?
(İpucu: Araya bir “sos” yani ünlü harf girmesi gerekebilir!)
Yorum gönder