18. Özgünlük

KPSS Türkçe’de özellikle paragraf sorularında yazarın veya eserin niteliğini belirtmek için kullanılan en kilit kavramlardan biri Özgünlüktür. Hafıza teknikleriyle bu konuyu “tek ve benzersiz” bir şekilde zihnine kodlayalım.

1. Özgünlük Nedir? (Mantık Çerçevesi)

Özgünlük; bir sanatçının veya eserin başkasına benzememesi, kendine has olması, taklitçilikten kaçınmasıdır. Kısacası, bir yazarın “kendi imzasını” atmasıdır.

🧠 Hafıza Tekniği: “Parmak İzi” Yöntemi

Zihninde dev bir parmak izi canlandır. Dünyadaki milyarlarca insan arasında senin parmak izin sadece sana özeldir, eşi benzeri yoktur.

• Kural: Eğer bir yazar veya eser için “başkasına benzemiyor”, “kendi yolunda gidiyor” deniliyorsa o Özgündür.

Kodlama: Öz-günlük -> Sadece kendi **”Öz”**ünden beslenen, taklit olmayan.

2. Özgünlük Cümlesinin Anahtar İfadeleri

Sınavda şu kalıpları gördüğün an parmak izini hatırla:

• Kimseye benzememek (Taklitçi olmamak).

• Kendine has / Kendine özgü olmak.

• Kendi sesini bulmak.

• Başkasının ayak izine basmamak.

• Alışılmışın dışında olmak.

3. Örneklerle Zihin Kodlama

Aşağıdaki örnekleri “Parmak İzi” testiyle incele:

• Örnek 1: “O, boynuzun kulağı geçtiği bu devirde, kimsenin ayak izine basmadan yürümesini bildi.”

  • Analiz: Başkasını taklit etmediğini (ayak izine basmadığını) belirtiyor. (Özgünlük)

• Örnek 2: “Yazar, sıradan konuları bile daha önce hiç duyulmamış bir anlatımla sunuyor.”

  • Analiz: “Hiç duyulmamış” olması, onun tarzının tek olduğunu gösterir. (Özgünlük)

4. Karıştırma: Özgünlük vs. Öznellik

Bu iki kelime ses olarak birbirine çok yakındır, sakın düşme!

• Öznellik: Kişisel görüş, “bence” demektir.

• Özgünlük: Benzersizlik, “tek” olmak demektir.

5. Zıt Kavram: Taklitçilik (Sıradanlık)

Özgünlüğün tam tersi Taklitçilik veya Sıradanlıktır. Eğer bir yazar başkasının gölgesinde kalıyorsa veya “başkalarının açtığı yoldan” gidiyorsa özgün değildir.

💡 Hafıza Çivisi (Akrostiş)

Özgünlüğü unutmamak için “TEK” kelimesini hatırla:

• T – Taklitten uzak.

• E – Eşi benzeri yok.

• K – Kendi imzasını taşır.

⚠️ KPSS 2026 Stratejisi

Paragraf sorularında “Bu parçada sözü edilen yazarın hangi yönü ağır basmaktadır?” sorusunun cevabı genellikle şıklarda “kendine has bir tarz oluşturması” veya “başka sanatçıların etkisinde kalmaması” şeklinde verilir.