20. Hayıflanma (Yazıklanma)

KPSS Türkçe’nin “Cümlede Anlam” sorularında en çok Pişmanlık ile karıştırılan ama aslında yönü farklı olan konusu Hayıflanma (Yazıklanma) başlığıdır. Hafıza tekniklerini kullanarak bu duyguyu “boşa giden bir fırsat” olarak zihnine mühürleyelim.

1. Hayıflanma Nedir? (Mantık Çerçevesi)

Hayıflanma; kişinin geçmişte eline geçen bir fırsatı değerlendirememesi, yapması gereken bir işi yapmaması sonucunda duyduğu üzüntüdür.

Kritik Kural: Hayıflanmada bir “eylemsizlik” vardır. Yani “keşke yapsaydım” dediğimiz durumlardır.

🧠 Hafıza Tekniği: “Boş Kalan Tren Rayları” Yöntemi

Zihninde bir tren istasyonu canlandır. Tren (fırsat) perondan kalkmış, sen ise arkasından bakıp “Keşke o trene binseydim,” diyorsun.

• Durum: Bir şey yapmadın (trene binmedin).

• Sonuç: Kaçan fırsatın üzüntüsü.

• Kural: Eğer cümlede “Yapmadığım/Kaçırdığım şey için üzülüyorum,” anlamı varsa o Hayıflanmadır.

Kodlama: “Hayıf-lanma” -> “Hay-ıf” (Hay Allah, fırsatı kaçırdık!)

2. Hayıflanma Cümlesinin Anahtar İfadesi

Cümleyi okuduğunda şu soruyu sor:

“Kişi bir şeyi yaptığı için mi üzülüyor, yoksa yapmadığı için mi?”

Eğer cevap “Yapmadığı için” ise bu hayıflanmadır.

3. Örneklerle Zihin Kodlama

Aşağıdaki örnekleri “Kaçan Fırsat” testiyle incele:

• Örnek 1: “Zamanım varken şu sınav konularına bir kez daha baksaydım.”

  • Analiz: Bakmamış, o anı boş geçirmiş. (Hayıflanma)

• Örnek 2: “Gençlikte bir dil öğrenmek varmış, şimdi çok zorlanıyorum.”

  • Analiz: Gençken dil öğrenme fırsatını kullanmamış. (Hayıflanma)

• Örnek 3: “Ona olan sevgimi zamanında söyleyebilmeyi çok isterdim.”

  • Analiz: Söylememiş, eyleme geçmemiş. (Hayıflanma)

4. Büyük Kapışma: Hayıflanma vs. Pişmanlık

Sınavda en çok bu ikisi karıştırılır. Aradaki farkı şu tabloyla hafızana kazı:

💡 Hafıza Çivisi (Akrostiş)

Hayıflanmayı unutmamak için “AH” kelimesini hatırla:

• A – Atıl (pasif) kalmak.

• H – Harekete geçmemenin üzüntüsü.

⚠️ KPSS 2026 Altın Notu

Sorularda bazen “Hayıflanma” yerine “Yazıklanma” terimi kullanılır, hazırlıklı ol. Ayrıca hayıflanma sadece üzüntü değil, bazen “zavallıca bulma, acıma” anlamında da kullanılabilir (Zavallı adamcağız, ne hallere düşmüş!). Ancak KPSS genellikle “kaçan fırsat” anlamını sorar.