5. Öneri (Tavsiye)
KPSS Türkçe’de Öneri (Tavsiye) cümleleri, bir sorunu çözmek, bir durumu daha iyiye götürmek veya bir eksikliği gidermek için sunulan yol haritalarıdır. Sınavda genellikle “Hangisinde bir öneri söz konusudur?” veya “Cümlelerin hangisinde bir tavsiye dile getirilmiştir?” şeklinde sorulur.
Bu konuyu hafızana “Reçete ve Pusula” tekniğiyle kazıyacağız.
1. Hafıza Tekniği: “Reçete ve Pusula” (Görselleştirme)
Zihninde bir doktorun yazdığı bir reçete veya doğru yolu gösteren bir pusula hayal et. Öneri cümleleri, bir durumdan kurtulmak veya hedefe ulaşmak için sana sunulan “çözüm kağıdı” gibidir. Eğer cümlede “Şöyle yaparsan iyi olur” veya “Şunu yapmanı tavsiye ederim” mesajı alıyorsan, pusulanın iğnesi öneriyi gösteriyordur.
Anahtar Kelimeler (Reçetenin İçindekiler):
-malı / -meli (Gereklilik eki, tavsiye anlamında kullanılır)
İyi olur, faydalı olur, yerinde olur
Gerekmektedir, tavsiyem odur ki
…sa / …se iyi olur (Şart kipiyle kurulan öneriler)
2. Mantık Çerçevesi: Eksikliği Tamamlamak
Öneri cümlelerinin altında her zaman bir “İyileştirme Amacı” yatar. Cümleye şu soruyu sor: “Bunu yaparsam ne düzelecek?” Eğer bir çözüm yolu sunuluyorsa, o bir öneridir.
3. Örneklerle Pekiştirme (Hafıza Çivileri)
“Konuları pekiştirmek için her gün elli soru çözmelisin.”
(Pusula sana yolu gösteriyor: Hedef başarı, yöntem soru çözmek. Tam bir Öneri.)
“Kitabın son bölümünde dil biraz daha sadeleştirilirse eser daha geniş kitlelere ulaşır.”
(Burada bir “eleştiri” var gibi görünse de aslında bir Yol Gösterme/Öneri vardır. “Sadeleştirilirse iyi olur” diyor.)
“Günlük tutman, yazma yeteneğini geliştirmene yardımcı olacaktır.”
(Bu bir Reçetedir. Yazma yeteneği hastalığının ilacı “günlük tutmak” olarak sunulmuş.)
4. KPSS Dikkat Noktası: Öneri vs. Eleştiri
Bu iki kavram bazen iç içe geçer. Eğer cümle sadece bir hatayı söylüyorsa eleştiri, o hatanın nasıl düzeleceğini de söylüyorsa öneridir.
| Cümle | Türü | Neden? |
| “Yazarın dili çok ağır.” | Eleştiri | Sadece durum tespiti yaptı. |
| “Yazar, daha akıcı bir dil kullanmalı.” | Öneri | Çözüm sundu, reçeteyi yazdı. |
5. Pratik Kodlama: “Şöyle Yap!”
Cümleyi okuduğunda içinden “Tamam, öyle yapayım!” diyebiliyorsan o bir öneri cümlesidir.
Örnek: “Sınava hazırlık sürecinde sosyal medyaya ara vermen senin için en doğrusu olacaktır.”
Tepki: “Tamam, ara vereyim.” (Cevap olumluysa, pusula doğru yönü gösteriyor!)
Küçük Bir Test
Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir öneridir?
A) Bu yazarın son romanı çok ses getirdi.
B) Başarılı olmak istiyorsan zamanını iyi yönetmelisin.
Cevap: B şıkkı. “Zamanını iyi yönet” diyerek sana bir başarı pusulası sunuyor.
Yorum gönder