9. Kökteş Sözcükler

KPSS Türkçe’nin “Sesteş” (Eş Sesli) ile en çok karıştırılan, adayları ikileme düşüren konusu Kökteş (Ortak Kök) Sözcüklerdir. Bu konuyu hafızana “Aynı Ruh, Farklı Beden” ve “Eylem-İsim Barışı” teknikleriyle mühürleyelim.

İşte 2026 KPSS’de bu karmaşayı bitirecek hafıza yöntemleri:

1. “Aynı Ruh, Farklı Beden” Tekniği

Hatırlarsan Sesteş (Eş Sesli) sözcükler birbirine tamamen yabancıydı. Kökteş sözcükler ise aynı kökten gelen, aralarında anlam bağı olan ama cümledeki görevine göre “İsim” veya “Fiil” kılığına giren sözcüklerdir.

• Hafıza Çivisi: Kökteş kelimeleri bir oyuncu gibi düşün. Oyuncu aynı (anlam aynı), ama bir sahnede doktor (İsim) rolünde, diğer sahnede ameliyat yapıyor (Fiil).

• Örnek: BOYA

  • “Duvar için mavi boya aldım.” (İsim – Nesnenin adı)

  • “Duvarı maviye boyadım.” (Fiil – Yapılan iş)

  • Anlam bağı var mı? Evet, ikisi de renklendirme işiyle ilgili. O zaman bunlar KÖKTEŞTİR.

2. “Sesteş vs. Kökteş” Kapışması (Altın Ayrım)

Sınavda ikisini ayırmak için şu **”Akrabalık Testi”**ni uygula:

Kural: Aralarında anlam bağı varsa Kökteş (Kuzenler), bağ yoksa Sesteş (Sokaktaki yabancılar).

3. KPSS’nin En Sevdiği Kökteş Listesi

Bu kelimeleri gördüğünde hemen “Kökteş olabilir!” alarmını kur:

• Barış: “Dünya barışı” (İsim) / “İki küs barıştı” (Fiil)

• Savaş: “Büyük bir savaş” (İsim) / “Düşmanla savaştı” (Fiil)

• Güven: “Sana güvenim tam” (İsim) / “Ona her zaman güvenirim” (Fiil)

• Tat: “Yemeğin tatı” (İsim) / “Yemeği tattım” (Fiil)

• Eski: “Bu bina çok eski” (İsim/Sıfat) / “Bu bina iyice eskidi” (Fiil)

4. “Cümledeki Maske” Tekniği

Bir kelimenin kökteş olup olmadığını anlamak için cümlenin sonuna bak. Kelime -mek / -mak eki alabiliyorsa o an “Fiil” maskesi takmıştır, alamıyorsa “İsim” maskesi.

• Uygulama:

  • “Bu yama tutmaz.” $\rightarrow$ Yama-mak? (Anlamsız, burada isim).

  • “Pantolonu yamadı.” $\rightarrow$ Yamamak (Anlamlı, burada fiil).

  • Sonuç: Anlam bağı devam ettiği için kökteş.

5. KPSS Şifresi: “Yansıma Sözcükler” Tuzağı

Pat, çat, küt gibi yansıma sözcükler de kökteşlik özelliği gösterebilir.

• “Büyük bir patlama oldu.” (İsim kökenli)

• “Balon birden patladı.” (Fiil kökenli)

• Anlam bağı (ses) aynı olduğu için bunlar da ortak kök (kökteş) kabul edilir.

Özet Kodlama:

• Sesteş: Yazılış aynı, Anlam ALAKASIZ.

• Kökteş: Yazılış aynı, Anlam AYNI/İLGİLİ.