2. Yan Anlam
2026 KPSS yolculuğunda Türkçeyi hafızana kazımaya devam ediyoruz! Gerçek Anlam (Temel Anlam) ile Yan Anlam arasındaki o ince çizgiyi sınav anında karıştırmaman için mükemmel bir hafıza tekniği kullanacağız.
Hafıza Tekniği: “Lego Parçası” ve “Kukla” Metodu
Yan anlamı anlamak için kelimeleri birer Lego parçası gibi düşün. Bir Lego parçasını (kelimenin temel anlamını) alıp, başka bir oyuncağa (cansız varlığa) eklediğinde o artık bir “Kukla” olur.
Yan Anlam Nedir?
Kelimenin temel anlamından tamamen kopmadan; şekil benzerliği veya işlev benzerliği yoluyla yeni varlıklara verilmesidir.
-
Anahtar Kod:
Maskeli Kelimeler. (Kelime özünde aynı “şekli” taşır ama başka bir yüzün/eşyanın maskesini takmıştır.)
Görsel Kodlama: İnsandan Eşyaya Transfer
KPSS’de en çok çıkan yan anlamlar genellikle insan vücuduna ait parçaların eşyalara aktarılmasıdır. Gözlerini kapat ve şu “Kukla Eşyaları” hayal et:
-
Göz: İnsanda görmeye yarayan çukur bölgedir.
-
Yan Anlam: “Çekmecenin gözü.” (Çekmecedeki o çukur bölge, insan gözüne şekil olarak benzer.)
-
-
Kol: İnsanın hareketli uzvudur.
-
Yan Anlam: “Kapının kolu.” (Kapıyı açmaya yarayan, aşağı yukarı hareket eden parça; işlev ve şekil olarak kola benzer.)
-
-
Ağız: Besinlerin girdiği açıklıktır.
-
Yan Anlam: “Mağaranın ağzı” veya “Şişenin ağzı.” (Giriş yeri olması bakımından benzer.)
-
-
Burun: Yüzün en önündeki çıkıntıdır.
-
Yan Anlam: “Geminin burnu” veya “Ayakkabının burnu.” (En öndeki çıkıntı olması bakımından benzer.)
-
Kritik Fark: “Yan Anlam” vs “Mecaz Anlam”
Sınavın en can alıcı noktası burasıdır! Hafızanda şöyle kodla:
-
Yan Anlamda hala bir SOMUTLUK ve BENZERLİK vardır. (Resmini çizebilirsin!)
-
Mecaz Anlamda kelime tamamen SOYUTLAŞIR. (Resmini çizemezsin, sadece hissedersin.)
| Kelime | Yan Anlam (Somut Benzerlik) | Mecaz Anlam (Soyut Kopuş) |
| Yüz | Yastığın yüzü. (Kumaşı görebilirsin.) | Bu yüzle yanıma gelme. (Utanmazlık, soyut.) |
| Sırt | Dağın sırtı. (Yokuşu görebilirsin.) | Arkadaşım bana sırt çevirdi. (Vefasızlık, soyut.) |
| Diş | Tarağın dişi. (Plastik çıkıntıyı görebilirsin.) | Bu işe çok diş biledi. (Hırs/Öfke, soyut.) |
KPSS “Altın Vuruş” Notu: 2026 Stratejisi
Eğer soruda sana bir kelime verilirse şu testi yap:
“Ben bu benzerliği bir fotoğrafta gösterebilir miyim?”
-
Cevap EVET ise: Yan Anlam
-
Cevap HAYIR (duygusal/durumsal) ise: Mecaz Anlam
Küçük Bir Hafıza Denemesi:
“Uçağın kanadı havada hafifçe titredi.” cümlesindeki “kanat” kelimesini düşün.
-
Kuş kanadına şekil olarak benziyor mu? Evet. 2. Havada tutunmayı sağlıyor mu? Evet. 3. Fotoğrafını çekebilir misin? Evet. O halde bu bir YAN ANLAMdır!
Yorum gönder