13. Yansıma Sözcükler
2026 KPSS sürecinde Türkçenin en “ses getiren” konularından biri olan Yansıma Sözcükler konusunu, kulağından zihnine kazınacak bir hafıza tekniğiyle işleyelim.
Bu konuyu “Doğanın Mikrofonu” metaforuyla kodlayacağız.
1. Temel Tanım: “Doğanın Mikrofonu”
Doğada duyduğumuz cansız varlıkların, hayvanların veya makinelerin çıkardığı seslerin taklit edilmesiyle oluşan sözcüklere yansıma diyoruz.
Hafıza Tekniği (Ses Testi): Bir sözcüğün yansıma olup olmadığını anlamak için şunu sor: “Ben dışarıda bu sesi (saf haliyle) duyabilir miyim?”
Çat: Evet, bir dal kırılırken bu ses çıkar. (Yansıma)
Gür: Evet, gök gürlerken bu ses çıkar. (Yansıma)
Öt: Hayır, kuş “öt” diye ses çıkarmaz, o eylemin adıdır. (Yansıma DEĞİL)
2. Kritik Hafıza Kodlaması: “Işık Sesi Göstermez!”
KPSS’nin en sevdiği tuzak, görme duyusuyla ilgili kelimeleri yansıma gibi sunmaktır. Şunu unutma: Yansıma sadece KULAK (ses) ile olur, GÖZ ile olmaz.
Pırıl pırıl / Işıl ışıl: Bunlar yansıma DEĞİLDİR. Çünkü ışığın sesi yoktur.
Şırıl şırıl: Bu bir yansımadır. Çünkü suyun akarken çıkardığı sesi duyabiliriz.
3. “Ses Kaydı” Gruplandırması (Hafıza Çivileri)
Zihninde sesleri şu gruplara ayır:
Su Sesleri: Şırıl, fışkır, damla (dan-dan-dam…).
Hava/Rüzgar Sesleri: Uğultu (uuuu…), vın, fıs.
Nesne Sesleri: Çat, pat, küt, güm, tık, gıcırı…
Hayvan Sesleri: Miyav, hav, vız, me, bız…
İnsan Kaynaklı Sesler: Hapşu, horultu (horrr…), hıçkırık.
4. Sınavda Çıkacak “Tuzak” Listesi (Dikkat!)
KPSS soru bankalarında seni şu kelimelerle avlamaya çalışacaklar:
Ötmek: Yansıma değil! (Kuş “cik cik” der, “öt” demez.)
Kişnemek: Yansıma değil! (At “kişşş” demez.)
Pırıltı: Yansıma değil! (Görüntüdür, ses değil.)
Gülmek: Yansıma değil! (Ama “kıkır kıkır” derse yansımadır.)
5. Uygulama: “Piramit Tekniği” ile Cümle Analizi
Cümle içindeki görevine bakarken şu üçlüyü unutma:
İsim olabilir: “İçeriden bir tık sesi geldi.”
Fiil olabilir: “Kapı aniden tık-ladı.”
İkileme olabilir: “Saat tık tık işliyor.”
Özet Hafıza Kartı:
Soru: “Işıl ışıl yanan fenerin ışığı sönünce, rüzgar uğuldamaya başladı.” cümlesinde yansıma var mıdır?
Analiz: > * Işıl ışıl Görüntü (Yansıma DEĞİL)
Uğuldamaya Ses (Uuuuu…) YANSIMA.
Yorum gönder