19. Çıkarım
KPSS Türkçe’nin en “mantık” isteyen konularından biri olan Çıkarım, genellikle paragraf sorularının seçeneklerinde “Yazar bir çıkarımda bulunmuştur” şeklinde karşımıza çıkar. Hafıza tekniklerini kullanarak bu konuyu bir “dedektif” titizliğiyle zihnine kazıyalım.
1. Çıkarım Nedir? (Mantık Çerçevesi)
Çıkarım; cümlede verilen somut bir doğrudan (ipucundan) yola çıkarak, o doğrudan bir sonuç üretmektir. Yani elimizde bir “A” verisi vardır, biz bu veriye bakarak “B” sonucuna ulaşırız.
🧠 Hafıza Tekniği: “Sherlock Holmes” Yöntemi
Zihninde bir büyüteç tutan Sherlock Holmes’u canlandır. Yerde çamurlu ayak izleri (Somut Veri) var. Sherlock bu izlere bakıp “Bu kişi az önce bahçedeydi,” diyor.
Veri: Çamurlu ayak izi.
Çıkarım: Bahçede olduğu sonucu.
Kural: Eğer cümlede “Elde bir veri var ve ben buna dayanarak şu yorumu/sonucu yapıyorum” havası varsa o Çıkarımdır.
Kodlama: “Çıkar-ım” -> Mevcut bilgiden yeni bir sonuç **”Çıkar”**mak.
2. Çıkarım Cümlesinin Formülü
Bir cümlenin çıkarım olması için şu formüle uyması gerekir:
Gözlem / Veri + Yorum = Çıkarım
3. Örneklerle Zihin Kodlama
Aşağıdaki örnekleri “İpucu -> Sonuç” ilişkisiyle incele:
Örnek 1: “Yazarın son kitabının bu kadar çok satması, halkın bu temaya hasret olduğunu gösterir.”
Veri: Kitabın çok satması.
Çıkarım: Halkın o temayı özlemiş olması sonucu.
Örnek 2: “Havanın erkenden kararması, kışın iyice yaklaştığını kanıtlıyor.”
Veri: Havanın erken kararması.
Çıkarım: Kışın yaklaştığı sonucu.
Örnek 3: “Bu kadar titiz çalıştığına göre işini gerçekten önemsiyor olmalı.”
Veri: Titiz çalışma.
Çıkarım: İşine değer verdiği sonucu.
4. Kritik Uyarı: Saptama ve Çıkarım Farkı
Sınavda en çok bu ikisi karıştırılır. Hafıza çivin şu olsun:
Saptama (Tespit): Sadece olanı söylemektir. (Fotoğraf çeker gibi).
Örnek: “Sınıfta 20 kişi var.” (Bu sadece bir saptamadır).
Çıkarım: Olandan bir anlam üretmektir.
Örnek: “Sınıfta 20 kişi olduğuna göre katılım bugün düşük kalmış.” (Bu bir çıkarımdır).
💡 Hafıza Çivisi (Akrostiş)
Çıkarımı unutmamak için “İZ” kelimesini hatırla:
İ – İpucundan yola çıkar.
Z – Zihinsel bir sonuç üretir.
⚠️ KPSS 2026 Altın Notu
Çıkarım cümlelerinde genellikle “gösterir, kanıtlar, anlıyoruz ki, -malı/-meli, denilebilir” gibi ifadeler yer alır. Soruda “Hangi cümlede çıkarım vardır?” denirse, cümlenin bir “neden-sonuç” veya “kanıt-yorum” bağı kurup kurmadığına bakmalısın.
Yorum gönder