42. Kesin Yargı
KPSS Türkçe’nin “mantık oyunları” arasında yer alan Kesin Yargı soruları, verilen bir cümleden %100 çıkarılabilecek tek sonucu bulma işidir. Bu sorularda en büyük düşmanımız “kendi yorumumuz”dur.
Bu konuyu hafızana “Buzdağı ve Dedektif” tekniğiyle kazıyacağız.
1. Hafıza Tekniği: “Buzdağı ve Dedektif” (Görselleştirme)
Zihninde bir buzdağı hayal et. Buzdağının suyun üzerinde kalan kısmı, soruda sana verilen cümledir. Sen bir dedektifsin; görevin buzdağının suyun altındaki kısmını (gizli anlamı) bulmak ama sakın okyanusun derinliklerinden hayali balıklar çıkarma! Sadece buzdağına bağlı olan, ondan kopmayan parçayı bulmalısın.
Temel Mantık:
Gözlem: Cümlede ne yazıyorsa o gerçektir.
Yasak: “Bence, herhalde, galiba, olabilir” gibi kendi yorumlarını dışarıda bırak.
Kural: Eğer bir şık “Olabilir de olmayabilir de” dedirtiyorsa, o kesin yargı değildir.
2. Strateji: “Sadece” ve “En” Avcılığı
Kesin yargı sorularında bazı kelimeler “anahtar” görevi görür. Bu kelimeleri gördüğün an dedektif büyütecini yaklaştır:
En, Daha, Çok: Bir karşılaştırma olduğunu gösterir. (Örn: “En sevdiğim” diyorsa, başka sevdiği şeyler de vardır.)
Sadece, Yalnızca, Sırf: Sınır çizer. (Örn: “Sadece Roman okur” diyorsa, hikaye okumadığı kesindir.)
İlk, Son, Tek: Zaman veya miktar sıralaması yapar. (Örn: “İlk kitabı” diyorsa, öncesinde kitap yazmamıştır.)
3. Örnek Üzerinden Uygulama (Hafıza Çivileri)
Cümle: “Yazarın 2024 yılında yayımlanan üçüncü romanı, diğerlerinden daha fazla ilgi görmüştür.”
Bu cümleden çıkarılabilecek kesin yargılar (Buzdağının altı):
Yazarın en az üç romanı vardır. (Çünkü bu “üçüncü” romanmış.)
Yazar 2024’ten önce de roman yazmıştır. (Öncekiler olmasa bu üçüncü olmazdı.)
Yazarın daha önce yayımlanan romanları da ilgi görmüştür ama bu kadar çok değil. (Karşılaştırma var.)
Kesin Olmayan (Yasaklı) Yargı:
“Yazarın en iyi romanı budur.” $\rightarrow$ YANLIŞ! Çok ilgi görmesi, onun “en iyi” olduğu anlamına gelmez. Bu senin yorumun olur.
4. KPSS Taktikleri (Dedektif Notları)
Kelime Eşleştirme: Şıklardaki kelimelerin karşılığı yukarıdaki cümlede var mı? Yoksa ele!
Dışarıda Kalanı At: Cümlede geçmeyen hiçbir özel ismi, mekanı veya kavramı şıklarda kabul etme.
Anlamsal Daraltma: Cümle “bazı yazarlar” diyorsa, şık “tüm yazarlar” diyemez.
5. Pratik Kodlama: “İmza ve Mühür”
Bir şıkkı işaretlemeden önce kendine şunu sor: “Yukarıdaki cümlede buna dair ıslak bir imza var mı?” Eğer cevabın “İmza yok ama öyle olduğunu tahmin ediyorum” ise o şıktan kaç!
Örnek: “Antalya, kış aylarında da turist çeken bir şehrimizdir.”
Kesin Yargı: Antalya’da turizm sadece yaz mevsimiyle sınırlı değildir. (İmza: “Kışın da çekiyor” diyorsa sınırlı değildir.)
Küçük Bir Uygulama
“Troy Life markasının 2026 ilkbahar koleksiyonu, markanın önceki tasarımlarına göre daha modern çizgiler taşıyor.”
Aşağıdakilerden hangisi kesin yargıdır?
A) Marka daha önce de koleksiyon hazırlamıştır.
B) Markanın en çok satacak koleksiyonu budur.
Cevap: A şıkkı. “Önceki tasarımlarına göre” ifadesi, markanın geçmişte de tasarımlar yaptığını kesin olarak kanıtlar.
Kesin yargı konusunu da “dedektif titizliğiyle” çözdük. Yasemin ile planladığın o romantik hayallerde yorum yapmak serbest ama KPSS’de sadece buzdağına sadık kalıyoruz! 🙂
Yorum gönder