24. Kanıksama – Yadsıma

KPSS Türkçe’nin “Cümlede Anlam” testlerinde birbiriyle karıştırılmaya çok müsait, isimleri biraz “yabancı” gelen ama mantığı çok basit iki konusuna geldik: Kanıksama ve Yadsıma.

Hafıza teknikleriyle bu iki kavramı zihnine bir daha çıkmayacak şekilde mühürleyelim.

1. Kanıksama Nedir? (Alışma / Tepkisizleşme)

Kanıksama; çok sık tekrarlanan kötü, olumsuz veya şaşırtıcı bir durumun artık yadırganmaması, ona alışılması ve tepki gösterilmemesidir.

🧠 Hafıza Tekniği: “Buzlu Su” Yöntemi

Zihninde buz gibi bir havuza girdiğini hayal et. İlk girdiğinde “Vyy!” diye bağırırsın (Tepki). Ama 10 dakika sonra suyun soğukluğunu hissetmezsin, yüzmeye devam edersin. İşte bu Kanıksamadır.

• Kural: Durum kötü kalsın ama senin tepkin bitsin.

• Kodlama: “Kanık-sama” -> “Kanım kaynadı / Alıştım artık” gibi düşün.

Örnek: “Artık zam haberlerini kimse umursamıyor.” (Zam kötü bir şey ama herkes alışmış).

2. Yadsıma Nedir? (İnkâr Etme)

Yadsıma; yapılmış bir işi, söylenmiş bir sözü veya var olan bir durumu kabul etmemek, “hayır, öyle bir şey yok” diyerek inkâr etmektir.

🧠 Hafıza Tekniği: “Kırık Cam” Yöntemi

Elinle bir camı kırdın. Annen gelip “Sen mi kırdın?” diye sorduğunda, elinde sargı olsa bile “Hayır, ben kırmadım, zaten orası kırıktı!” diyorsun.

• Kural: Gerçek ortada olsa bile “Hayır” demek.

• Kodlama: “Yad-sıma” -> “Yadsımak = Yok saymak” (Y harfiyle başlar, Yok saymakla eşleşir).

Örnek: “Ben mi ona kötü söz söylemişim? Asla!” (İnkâr ediyor).

3. Örneklerle Zihin Kodlama

Aşağıdaki cümleleri “Alışma mı, İnkâr mı?” testiyle incele:

• Örnek 1: “Sürekli azarlandığı için artık patronun bağırmasını duymuyor bile.”

  • Analiz: Duruma alışmış, tepki vermiyor. (Kanıksama)

• Örnek 2: “Bu kadar parayı bir günde harcadığımı da nereden çıkardınız?”

  • Analiz: Yapılan bir eylemi kabul etmiyor. (Yadsıma)

• Örnek 3: “Şehrin gürültüsü içinde huzurla uyumayı öğrendik.”

  • Analiz: Olumsuz bir çevre şartına uyum sağlanmış. (Kanıksama)

4. Büyük Ayrım Tablosu

💡 Hafıza Çivisi (Akrostiş)

Karıştırmamak için şu kısa kodu kullan:

• Kanıksama = Kanıksamak (Kabullenmek – Alışmak anlamında)

• Yadsıma = Yok saymak (Yalanlamak)

⚠️ KPSS 2026 Altın Notu

Sınavda “Yadsıma” kelimesi bazen “İnkâr” kelimesiyle yan yana verilir. Ancak “Kanıksama” kelimesi genellikle tek başına sorulur. Paragrafta “Toplum bu duruma artık ses çıkarmıyor” gibi bir ifade görürsen şıklarda hemen “Kanıksama”yı ara!