28. Yakınma
KPSS Türkçe’nin “Cümlede Anlam” sorularında Sitem ile karıştırılan, ama sınavda doğru cevaba gitmeni sağlayacak çok net bir ayrımı olan konuya geldik: Yakınma (Şikâyet). Hafıza teknikleriyle bu konuyu “dert yanan bir dert ortağı” gibi zihnine mühürleyelim.
1. Yakınma Cümlesi Nedir? (Mantık Çerçevesi)
Bir durumdan, bir olaydan veya bir kişinin davranışından duyulan rahatsızlığın, o kişinin gıyabında (arkasından) başkasına anlatılmasıdır. Kısacası “dert yanmak” veya “şikâyet etmek”tir.
🧠 Hafıza Tekniği: “Dedikodu Kahvesi” Yöntemi
Zihninde bir arkadaşınla kahve içtiğini hayal et. Üçüncü bir kişiden veya genel bir durumdan dert yanıyorsun. “O hep böyle yapıyor,” veya “Bu gürültü hiç bitmiyor,” diyorsun.
Kural: Şikâyet edilen kişi veya durum karşında değil. Sen derdini üçüncü bir kişiye anlatıyorsun.
Kodlama: Y-akınma içindeki “Y” harfine odaklan: “Y-abancıya” anlatıyorum veya “Y-anındakine” dert yanıyorum.
2. Yakınma Cümlesinin Anahtar Sorusu
Cümleyi okuduğunda şu testi uygula:
“Konuşan kişi, bu sözü kime söylüyor?”
Eğer cevap “Başkasına” ise ve bir memnuniyetsizlik varsa bu Yakınmadır.
3. Örneklerle Zihin Kodlama
Aşağıdaki örnekleri “Dert Yanma” testiyle incele:
Örnek 1: “Hangi gün eve vaktinde geldi ki bugün gelsin?”
Analiz: Gelmeyen kişinin arkasından başkasına şikâyet ediyor. (Yakınma)
Örnek 2: “Bu çocuklar bir türlü söz dinlemeyi öğrenemedi.”
Analiz: Çocukların davranışından duyulan rahatsızlık başkasına anlatılıyor. (Yakınma)
Örnek 3: “İnsanlar artık birbirine selam vermekten bile kaçınıyor.”
Analiz: Genel bir toplumsal durumdan dert yanma var. (Yakınma)
4. Büyük Karşılaştırma: Yakınma vs. Sitem
Bu ikili KPSS’nin en sevdiği tuzaktır. Aradaki farkı şu tabloyla hafızana kazı:
| Özellik | YAKINMA (Şikâyet) | SİTEM |
| Muhatap: | Başkasına anlatılır (O). | Kişinin yüzüne söylenir (Sen). |
| Duygu: | Bıkkınlık, şikâyet, dert yanma. | Kırgınlık, incinme. |
| Slogan: | “Hep böyle yapıyor!” | “Neden böyle yaptın?” |
💡 Hafıza Çivisi (Akrostiş)
Yakınmayı unutmamak için “DIŞ” kelimesini hatırla:
D – Dert yanma.
I – Istırap duyulan durum (Rahatsızlık).
Ş – Şikâyet başkasına (Kişinin dışındakine).
⚠️ KPSS 2026 Altın Notu
Soruda “Hangi cümlede başkasına karşı duyulan bir memnuniyetsizlik dile getirilmiştir?” denildiğinde cevap Yakınmadır. Eğer memnuniyetsizlik “yüzüne karşı” ise o sitemdir.
Önemli Not: Yakınma cümleleri genellikle “bir türlü, hep, hiç, asla” gibi bıkkınlık belirten zarflarla desteklenir.
Yorum gönder