7. Ulama

2026 KPSS Türkçe maratonunda ses bilgisinin en “akışkan” ve kulağa en hoş gelen konusu olan Ulamaya geldik. Bu konu, sadece konuşurken değil, şiirlerde ve sorularda karşımıza çıkan bir ses olayıdır.

Ulamayı hafızana “El Ele Tutuşma” ve “Trafik Polisi (Virgül)” teknikleriyle mühürleyeceğiz.

1. “El Ele Tutuşma” Tekniği

Ulamayı, kelimelerin birbiriyle el ele tutuşup sanki tek bir kelimeymiş gibi okunması olarak hayal et.

• Şifre: Ünsüz + Ünlü

• Kural: Bir kelime ünsüzle (sessiz) bitmeli ve hemen arkasından gelen kelime ünlüyle (sesli) başlamalıdır.

• Hafıza Çivisi: Sessiz bir çocuk (ünsüz), yanına gelen sesli bir arkadaşın (ünlü) elini tutar ve birlikte koşarlar.

Örnek: Sön-me-z_o-f-a-k-l-a-r-d-a (Sönmez şafaklarda)

• Analiz: “Sönmez” (z ünsüzüyle bitti) + “şafaklarda” (ş ünsüzüyle başladı). ULAMA YOK. (Çünkü iki sessiz el ele tutuşmaz).

• Örnek: Cor-t_a-k-a-l (Çortakal gibi okunur: Çort akal)

• Gerçek Örnek: “Dö-nül-me-z_ak-şa-mın_uf-kun-da-yız.”

• Okunuş: Dö-nül-me-zak-şa-mı-nuf-kun-da-yız.

2. “Sezen Aksu” Kodlaması

Ulamanın en klasik ve unutulmaz örneği sanatçımızın ismidir.

• Seze-n_A-k-su

• Hafıza Notu: İsmi söylerken “Sezen Aksu” değil, “Seze-naksu” gibi birleştirerek söyleriz. İşte bu ulamadır.

3. “Trafik Polisi (Virgül)” Engeli (KPSS’nin Favori Tuzağı)

Ulamanın en büyük düşmanı noktalamadır. Arada herhangi bir noktalama işareti varsa, ulama İPTAL olur.

• Hafıza Çivisi: Virgülü bir trafik polisi gibi düşün. Polis elini kaldırdığı anda kelimelerin el ele tutuşması yasaktır. Aradaki mesafe ne kadar yakın olursa olsun, bağ kurulamaz.

Karşılaştırma:

1. Akşam_oldu, herkes dağıldı. (Ulama VAR.)

2. Akşam, oldu bittiye getirilmemeli. (Ulama YOK. Çünkü virgül bağı kopardı!)

4. KPSS’nin Diğer Tuzakları

• Kelime Kendi İçinde Ulama Yapmaz: Ulama sadece iki kelime arasında olur. Kelimenin köküyle eki arasında ulama aranmaz.

• Sıralama Önemli: Ünlüyle bitip ünsüzle başlayanda ulama olmaz. (Örn: Araba yavaş $\rightarrow$ Ulama yok.)

5. KPSS Şifre Tablosu

Küçük Bir Antrenman

Aşağıdaki dizede kaç tane ulama vardır?

“Korkma, sönmez al şafaklarda yüzen al sancak.”

1. Sönmez al (z+a) – VAR

2. Yüzen al (n+a) – VAR

3. Sancak (Sonda ünsüz var ama arkasından kelime gelmiyor) – YOK

   (Korkma’dan sonra virgül olduğu için orada ulama yapılamaz!)

Cevap: 2 adet.